Lula wygrał drugą turę wyborów prezydenckich w Brazylii 25 października 2026 roku, zdobywając 51,79% głosów ważnych wobec 48,21% dla senatora Flávia Bolsonaro. Dla Luli to czwarta kadencja prezydencka (po latach 2003-2010 i 2023-2026), a jego przewaga wyniosła ponad 4,4 mln głosów. Flávio Bolsonaro nie uznał wyniku i zapowiada wniosek o unieważnienie wyborów, ale Najwyższy Trybunał Wyborczy (TSE) ogłosił Lulę zwycięzcą, a zaprzysiężenie zaplanowano na 5 stycznia 2027 roku.
To jedne z najbardziej zaskakujących wyborów w Brazylii od powrotu bezpośrednich wyborów prezydenckich w 1989 roku. W pierwszej turze 4 października prowadził Flávio, rynki finansowe szykowały się na zwycięstwo prawicy, a sondaże pokazywały wyścig na styk. Lula odrobił straty w trzy tygodnie i wygrał, mimo że jako urzędujący prezydent mierzył się z niezadowoleniem z drożyzny i z lękiem części wyborców przed przestępczością.
Piszę ten tekst w poniedziałek 26 października, kilkanaście godzin po ogłoszeniu wyniku, więc część wydarzeń (reakcje rynków, wniosek Flávia, stanowisko Waszyngtonu) wciąż się rozwija. Zebrałam tu wyniki obu tur, najważniejsze momenty kampanii, obietnice kandydatów, układ sił w Kongresie, relacje z USA wraz ze sporem o ziemie rzadkie oraz to, co w najbliższych latach jest prawdopodobne, a co raczej się nie wydarzy.
Wybory w Brazylii 2026 w pigułce:
Zwycięzca: Luiz Inácio Lula da Silva (Partia Pracujących, PT), wiceprezydentem pozostaje Geraldo Alckmin
Druga tura (25 października): Lula 51,79% (64 256 232 głosy), Flávio Bolsonaro 48,21% (59 826 041 głosów), różnica 4 430 191 głosów
Pierwsza tura (4 października): Flávio Bolsonaro 47,03%, Lula 45,16%, żaden z pozostałych kandydatów nie przekroczył 3%
Frekwencja w drugiej turze: 128,2 mln wyborców ze 158,7 mln uprawnionych, absencja 19,22%
Nowy Kongres: największa frakcja to Partia Liberalna (PL) rodziny Bolsonaro: 121 z 513 deputowanych i około 28 z 81 senatorów
Spór po wyborach: Flávio nie uznaje wyniku i zapowiada wniosek o unieważnienie głosowania
Zaprzysiężenie: 5 stycznia 2027 roku, kadencja do 2030 roku
Wyniki wyborów w Brazylii 2026: kto wygrał i jak głosowano
Pierwsza tura 4 października: Flávio na prowadzeniu
W pierwszej turze Flávio Bolsonaro zdobył 56 104 503 głosy (47,03%), a Lula 53 879 538 (45,16%). Różnica wyniosła niecałe dwa punkty procentowe, czyli około 2,2 mln głosów. Dalej uplasowali się Augusto Cury (2,9%), Renan Santos (2,2%), Ronaldo Caiado (2,2%) i Romeu Zema (0,3%).
Dla wielu obserwatorów był to szok, bo ostatnie sondaże Datafolha i Quaest z 3 października dawały Luli niewielką przewagę. Rynki zareagowały entuzjazmem: w pierwszej sesji po głosowaniu brazylijski indeks giełdowy Ibovespa wzrósł o 7,7%, a dolar potaniał do około 5 reali. Jak głosuje się w Brazylii i dlaczego wybory wyglądają tam inaczej niż w Polsce, opisałam w poście o zasadach wyborów w Brazylii.
Druga tura 25 października: zwrot, jakiego nie było od 1989 roku
W drugiej turze Lula dostał o 10,4 mln głosów więcej niż trzy tygodnie wcześniej, a Flávio o 3,7 mln więcej. To wystarczyło, żeby odwrócić wynik: według TSE Lula zdobył 64 256 232 głosy (51,79%), a Flávio 59 826 041 (48,21%). Margines wyniósł 3,58 punktu procentowego, czyli niemal dwa razy więcej niż w 2022 roku, kiedy Lula wygrał z Jairem Bolsonaro 50,90% do 49,10%.
To historyczny wynik z jeszcze jednego powodu: jak podaje CNBC, po raz pierwszy od 1989 roku kandydat wygrał drugą turę po zajęciu drugiego miejsca w pierwszej. Zwycięstwu Luli sprzyjała wyższa mobilizacja wyborców. Absencja spadła względem pierwszej tury i wyniosła 19,22%, głosy puste stanowiły 1,12%, a nieważne 2,12%.
Wynik różnił się też od tego, co pokazywała część ostatnich sondaży. AtlasIntel dawał Flávio 49,9% wobec 48,4% dla Luli, a BTG/Nexus 47,0% wobec 46,0%. Dla porównania z Polską: podobnie wąski wynik był w drugiej turze polskich wyborów prezydenckich w 2025 roku (50,89% do 49,11%), co pokazuje, jak łatwo przy takiej różnicy o zwycięstwie decydują detale mobilizacji.
Gdzie wygrał Lula, a gdzie Flávio
Kraj został podzielony niemal po równo. W stanie São Paulo, najludniejszym w Brazylii, wygrał Flávio (53,85%), ale w samym mieście São Paulo Lula dostał 55,5% głosów. Flávio wygrał także w stanie Rio Grande do Sul, mimo że Lula dołożył tam ponad 500 tys. głosów w porównaniu z pierwszą turą. Według CNN Brasil Lula przegrał w ponad 700 gminach, które wygrał w 2022 roku.
Ciekawie wyglądało głosowanie za granicą: w sumie wygrał Lula (53,86%), ale Flávio był górą między innymi w Izraelu, Japonii i Stanach Zjednoczonych. Lula prowadził za to w Europie, na przykład w Berlinie i Porto.
Dzień głosowania: przedłużenie o dwie godziny i spór o unieważnienie wyborów
Głosowanie miało zakończyć się o 17:00 czasu w Brasílii. Około tej godziny sędzia Sądu Najwyższego (STF) Cristiano Zanin zdecydował o przedłużeniu głosowania o dwie godziny, do 19:00. Wniosek złożyła koalicja Luli, wskazując na brak autobusów w Salvadorze, Feira de Santana i Lauro de Freitas w Bahii. Wcześniej, około 15:30, o przedłużenie w 17 miastach stanów São Paulo, Paraná i Santa Catarina (z powodu ulewnych deszczy) poprosiła też kampania Flávia.
Decyzja Zanina objęła wszystkie sekcje, które wciąż były otwarte. Część lokali zdążyła już zamknąć urny, a elektronicznych urn nie da się ponownie otworzyć. TSE wstrzymał publikację wyników do 19:00. Przewodniczący TSE, minister Kassio Nunes Marques (powołany do sądu przez Jaira Bolsonaro, podczas gdy Zanina powołał Lula), nazwał przedłużenie bezprecedensowym i przyznał, że takie decyzje powinny być planowane, ale zapewnił o pełnym zaufaniu do procesu i o tym, że przedłużenie nie zakłóciło liczenia głosów.
Flávio Bolsonaro uznał to za niemożliwe do zaakceptowania. W przemówieniu w Brasílii powiedział, że nie jest w stanie uznać wyniku w takich okolicznościach, krytykował Zanina za wejście w kompetencje wyspecjalizowanego sądu wyborczego i zapowiedział wniosek o unieważnienie wyborów. Sprzymierzeńcy kandydata kwestionowali legalność głosowania jeszcze przed ogłoszeniem wyniku. Do krytyki dołączył Donald Trump Jr., porównując sytuację do tego, jak zareagowałyby amerykańskie media, gdyby tak postąpił rząd konserwatywny.
Prawnicy cytowani przez brazylijskie media oceniają, że unieważnienie jest mało prawdopodobne. Prawo wymaga udowodnienia konkretnej szkody, która miała wpływ na wynik, a to trudne przy tajnym głosowaniu i przewadze ponad 4,4 mln głosów. Komentatorzy zwracają też uwagę, że sprzymierzeńcy Flávia sugerowali nieprawidłowości, ale nie przedstawili publicznie dowodów oszustwa. W Polsce o ważności wyborów prezydenckich orzeka Sąd Najwyższy po rozpatrzeniu protestów wyborczych, a w Brazylii podobną rolę pełni TSE.
Brazylia dobrze pamięta lata 2022-2023: próbę utrzymania władzy po przegranej Jaira Bolsonaro i szturm na budynki rządowe w Brasílii 8 stycznia 2023 roku. Za próbę zamachu stanu ojciec Flávia został skazany we wrześniu 2025 roku. Więcej o jego procesie i wyroku napisałam w poście o Jairze Bolsonaro. Na dziś nie znalazłam doniesień o zamieszkach na dużą skalę, a spór toczy się głównie na polu prawnym i medialnym, ale sytuacja jest dynamiczna.
Jak wyglądała kampania wyborcza: najważniejsze momenty
Kandydat prawicy zamiast uwięzionego ojca
Jair Bolsonaro nie mógł kandydować: ma zakaz startu do 2030 roku, a we wrześniu 2025 roku został skazany na 27 lat i 3 miesiące więzienia za próbę zamachu stanu (obecnie przebywa w areszcie domowym). Flávio ogłosił start 5 grudnia 2025 roku, powołując się na decyzję ojca, a na wiceprezydenta wybrał deputowanego Alfreda Gaspara. Wystartował bez formalnej koalicji z innymi partiami. Jego sylwetkę, karierę i tzw. aferę rachadinha (oddawania szefowi części pensji przez pracowników biura) opisałam w poście o Flávio Bolsonaro.
Afery i spory
W maju 2026 roku portal The Intercept Brasil opublikował nagrania z rozmów Flávia z bankierem Danielem Vorcaro, właścicielem zlikwidowanego Banco Master, dotyczące finansowania filmu o Jairze Bolsonaro pod tytułem Dark Horse. Flávio przyznał, że szukał prywatnego sponsora, ale zaprzeczył jakimkolwiek nieprawidłowościom. Sprawa Banco Master jest w toku i nie zapadły w niej wyroki. Szerzej o mechanizmach korupcji i tym, jak wpływają na politykę, pisałam w poście o operacji Lava Jato.
Lula również nie uniknął krytyki, głównie za drożyznę, przestępczość i wiek (27 października kończy 81 lat). W telewizyjnej debacie Flávio przekonywał, że Brazylia powinna wreszcie posłać Lulę na emeryturę. Według CNN wynik pokazał słabe punkty kampanii Luli: frustrację kosztami życia, kwestię bezpieczeństwa i kłopoty z mobilizacją części tradycyjnego elektoratu.
Cła, suwerenność i rola USA
Ważnym wątkiem kampanii były relacje z Waszyngtonem. Cła nałożone przez administrację Trumpa, uzasadniane m.in. procesem Jaira Bolsonaro, wywołały reakcję nacjonalistyczną, którą Lula zamienił w hasło o tym, że Brazylia należy do Brazylijczyków. Oskarżał rodzinę Bolsonaro o związki z interesami USA kosztem kraju, a Flávio te zarzuty odrzucał i krytykował politykę zagraniczną Luli. Koalicja Luli złożyła we wrześniu skargi do TSE i STF w sprawie rzekomej ingerencji USA w wybory, a Trump w dniu głosowania mówił, że je "monitoruje", nie poparł jednak formalnie żadnego z kandydatów.
Pozostali kandydaci
Poza dwoma głównymi rywalami najwięcej głosów w pierwszej turze dostali Augusto Cury (Avante, 2,9%), Renan Santos (Missão, 2,2%), Ronaldo Caiado (PSD, 2,2%) i Romeu Zema (Novo, 0,3%).
Co obiecywali kandydaci: Lula i Flávio w skrócie
Lula (PT)
Program Luli na lata 2027-2030 zakłada kontynuację dotychczasowych rządów z kilkoma nowościami:
Koniec systemu 6x1 (sześć dni pracy, jeden dzień wolny) i skrócenie tygodnia pracy do 40 godzin bez obniżki płac
Zwolnienie z podatku dochodowego dla zarabiających do 5 tys. reali miesięcznie, z rekompensatą przez opodatkowanie najbogatszych
Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego jako nowy resort
Powrót Petrobrasu do dystrybucji paliw i rozszerzenie programu Farmácia Popular (tanie i bezpłatne leki) o badania
Rozbudowa programów społecznych: Minha Casa, Minha Vida (mieszkania), Pé-de-Meia (stypendia dla uczniów szkół średnich) i szkoły całodzienne
Utrzymanie reguły fiskalnej, wzrost płacy minimalnej ponad inflację i cel zerowej netto wylesiania do 2030 roku
Regulacja platform cyfrowych i własna sztuczna inteligencja, o czym Lula mówił też w przemówieniu po zwycięstwie
Jak działa publiczna służba zdrowia, na którą składają się część tych zapowiedzi, wyjaśniłam w poście o SUS, a o polityce klimatycznej i szczycie COP30 w poście o COP30 w Belém.
Flávio Bolsonaro (PL)
Program Flávia opierał się na kilku osiach:
Bezpieczeństwo: uznanie frakcji przestępczych za organizacje narkoterrorystyczne, obniżenie wieku odpowiedzialności karnej za najcięższe przestępstwa, wojsko na granicach
Gospodarka: cięcia wydatków i likwidacja co najmniej dziesięciu ministerstw, niższe podatki na energię i paliwa, rewizja niedawnej reformy podatkowej, cel wzrostu 4% rocznie
Energia i środowisko: uproszczenie pozwoleń środowiskowych i większe wydobycie ropy oraz gazu
Polityka: zniesienie reelekcji i zapowiedź ułaskawienia ojca
Polityka zagraniczna: bliskie partnerstwo z USA, w tym w sprawie ziem rzadkich i minerałów krytycznych
Gdzie programy się zbiegały
Nie wszystko dzieliło kandydatów. Poprawka konstytucyjna kończąca system 6x1 została zatwierdzona w Senacie 14 października głosami 75 do 1, a Flávio, który początkowo sceptycznie podchodził do tego pomysłu, ostatecznie zagłosował za. Kandydaci zgadzali się też, że Brazylia powinna przetwarzać swoje minerały krytyczne u siebie, zamiast eksportować surowiec. Spór dotyczył tego, z kim i na jakich warunkach.
Kongres po wyborach: dlaczego Lula nie będzie miał łatwo
Lula wygrał prezydenturę, ale Kongres przesunął się na prawo. PL zwiększyła liczbę deputowanych z 97 w 2022 roku do 121 (około 23,6% Izby) i jest największą frakcją w obu izbach. Partia Pracujących ma 70 deputowanych i 9 senatorów, União Brasil 46 deputowanych, a Novo 10. W Senacie partie prawicy zdobyły 49 z 81 mandatów, czyli dokładnie tyle (trzy piąte), ile potrzeba do przyjęcia poprawki konstytucyjnej.
W praktyce Lula będzie musiał budować większość z partiami centrum i centroprawicy, takimi jak MDB, PSD i União Brasil. Sam przyznał w przemówieniu, że słyszy głosy o trudnościach z rządzeniem przy bardziej konserwatywnym Kongresie, i zapowiedział dialog. Do priorytetów PL w nowej kadencji należą działania wymierzone w Sąd Najwyższy, w tym próby impeachmentu sędziów i ograniczenie decyzji jednoosobowych, co może utrudnić także zatwierdzanie kandydatów prezydenta.
Polacy znają to napięcie z własnego podwórka: prezydent z jednej strony, większość parlamentarna z drugiej. W Brazylii jest jednak inaczej, bo prezydent jest jednocześnie szefem rządu, więc musi sam budować koalicję i płacić za nią politycznie. To jeden z powodów, dla których wiele zapowiedzi z kampanii będzie trudnych do realizacji, niezależnie od tego, kto wygrał.
Relacje Brazylii z USA po zwycięstwie Luli
Cła i spór wokół Bolsonaro: krótka oś czasu
Relacje z USA były jednym z najgorętszych tematów kampanii. Skrótowo wyglądały tak:
2025: USA nakładają na brazylijskie towary cła sięgające 50%, powołując się m.in. na proces Jaira Bolsonaro, a później wyłączają część produktów, takich jak kawa i wołowina. Lula i Trump spotykają się w Malezji i mówią o szansach na porozumienie
Luty 2026: Sąd Najwyższy USA uchyla cła nałożone na podstawie ustawy o uprawnieniach nadzwyczajnych, a administracja zastępuje je tymczasowym 10-procentowym cłem
Lipiec 2026: po rocznym dochodzeniu USA nakładają 25-procentowe cła na podstawie sekcji 301, z licznymi wyłączeniami. Zarzuty dotyczą m.in. płatności elektronicznych, etanolu, zwalczania korupcji i wylesiania. Brazylia składa skargę do WTO
Do tego dochodziły sankcje wobec sędziego Alexandre'a de Moraesa, które potem zniesiono. O długiej historii relacji obu krajów napisałam w poście o Brazylii i USA, a o systemie płatności natychmiastowych Pix, który pojawia się w zarzutach USA, w poście o Pix.
Reakcje po wyborach
Reakcje są różne. Donald Trump Jr. skrytykował przedłużenie głosowania. Reuters pisał w sobotę przed głosowaniem, że urzędnicy Departamentu Stanu zabiegali o sankcje wobec Brazylii, by osłabić Lulę. Przywódcy z całej Ameryki Łacińskiej w większości pogratulowali Luli, a Ursula von der Leyen napisała, że wygrały demokracja i multilateralizm.
Lula w przemówieniu powtórzył, że Brazylia nie będzie niczyim podwórkiem, a swoje zwycięstwo nazwał porażką wypierania faktów. Wygrana lewicowego prezydenta w największym kraju regionu przerwała serię siedmiu kolejnych zwycięstw konserwatystów w wyborach prezydenckich w Ameryce Łacińskiej w ciągu 18 miesięcy, jak zauważa AP.
Co zmienia przegrana Flávia, a co nie
Analitycy cytowani przez AP uważają, że wygrana Luli komplikuje plany Waszyngtonu dotyczące wciągnięcia Brazylii do wojskowej koalicji przeciw kartelom i uprzywilejowanego dostępu do minerałów krytycznych. Jednocześnie obie strony mają powody do współpracy: USA chcą ziem rzadkich, a Lula inwestycji i złagodzenia ceł dla brazylijskich eksporterów. Sam wynik wyborów nie stworzył żadnych nowych ceł ani sankcji, a o ich losie zadecydują dalsze negocjacje.
Jeden z analityków ocenia, że poza kilkoma osobami niewielu urzędników administracji Trumpa będzie chciało nadal robić z rodziny Bolsonaro centralny temat relacji z Brazylią. Lula z kolei, mimo ostrych słów, od miesięcy szuka porozumienia z Trumpem, więc najbardziej prawdopodobna jest dalsza gra twardych negocjacji, a nie otwarte zerwanie kontaktów.
Ziemie rzadkie i minerały krytyczne: dlaczego to temat numer jeden w relacjach z USA
Piszę tu o ziemiach rzadkich i minerałach krytycznych, a nie o metalach szlachetnych takich jak złoto, bo to wokół nich toczy się spór o handel z USA. Ziemie rzadkie są niezbędne do produkcji magnesów, elektroniki i sprzętu wojskowego, a Brazylia ma jedne z największych ich złóż na świecie. USA chcą zmniejszyć zależność od Chin, które kontrolują większość światowego przetwórstwa.
Serra Verde i spór o suwerenność
Symbolem sporu jest Serra Verde, jedyna działająca w Brazylii kopalnia ziem rzadkich w Minaçu w stanie Goiás. W kwietniu 2026 roku amerykańska firma USA Rare Earth ogłosiła przejęcie Serra Verde, a rząd USA wsparł transakcję finansowaniem. Rząd Luli sprzeciwiał się tej umowie i rozważał jej rewizję, podkreślając, że złoża należą do państwa. Agencja Lupa, zajmująca się weryfikacją informacji, wskazuje jednak, że była to transakcja prywatna między firmami, a Lula niczego nie sprzedał. Wcześniej, w marcu, ówczesny gubernator Goiás Ronaldo Caiado podpisał z Departamentem Stanu USA memorandum o współpracy w sprawie minerałów.
We wrześniu Lula podpisał Krajową Politykę Minerałów Krytycznych i Strategicznych: przewiduje ona ulgę podatkową do 1 mld reali rocznie w latach 2030-2034 dla firm przetwarzających minerały w Brazylii, fundusz gwarancyjny do 2 mld reali i radę przy prezydencie. Po pierwszej turze Lula ogłosił ziemie rzadkie jednym z głównych tematów drugiej tury.
Co proponował Flávio
Flávio mówił w marcu na konferencji konserwatystów CPAC w USA, że Brazylia może być rozwiązaniem, dzięki któremu USA przestaną zależeć od Chin w sprawie ziem rzadkich, a w maju obiecywał po spotkaniu w Białym Domu długoterminowe partnerstwo strategiczne. We wrześniu media ujawniły 22-stronicowy dokument "Prosperity Partnership", przygotowany przez jego sojusznika Andrégo Marinho, z napisem "Flávio Bolsonaro | 2026 Campaign" na okładce i planem sojuszu minerałów krytycznych z USA. Marinho potwierdził autorstwo, ale zaprzeczył, by dokument miał związek z kampanią. Oficjalny program Flávia mówił z kolei o rozbudowie przetwarzania w Brazylii.
Czego się spodziewać
Lula chce kontrolować zasoby i zachować swobodę sprzedaży poza USA, a przetwarzanie ma odbywać się w Brazylii. Ekonomistka Monica de Bolle z Peterson Institute mówi, że rewizja umowy Serra Verde nie będzie pierwszą decyzją Luli, ale jest na jego radarze. Z kolei według Newsweeka umowy dostaw ziem rzadkich dają administracji Trumpa przyczółek w Brazylii, który może przetrwać polityczną porażkę Bolsonaro. Najbardziej prawdopodobny scenariusz to twarde negocjacje, a nie zerwanie. O historii poszukiwania bogactw naturalnych w Brazylii pisałam w poście o gorączce złota w Minas Gerais.
Rynki i gospodarka: pierwsza reakcja
Rynki liczyły na zwycięstwo Flávia. Po pierwszej turze Ibovespa wzrosło o 7,7% do około 209,6 tys. punktów, a po ogłoszeniu zwycięstwa Luli kontrakty terminowe na dolara drożały w nocy o około 10% (do ok. 5,52 reala według Bloomberga). Fundusz ETF odwzorowujący brazylijską giełdę (EWZ) tracił w notowaniach w USA około 18-19%. Pisząc to, nie mam jeszcze danych z zamknięcia sesji w Brazylii, a analitycy spodziewali się nawet zadziałania mechanizmu przerywania notowań, uruchamianego przy spadku Ibovespa o 10%.
Skala reakcji zależy teraz od sygnałów fiskalnych: składu zespołu ekonomicznego, dialogu z Kongresem i wiarygodności zapowiedzi utrzymania reguły fiskalnej. Lula będzie rządzić w latach 2027-2030 z wysokim długiem publicznym, który musi ustabilizować.
Czego można się spodziewać do 2030 roku, a co raczej się nie wydarzy
To ocena na podstawie programów, zapowiedzi i układu sił, a nie pewnik.
Co prawdopodobnie się wydarzy
Koniec systemu 6x1. Poprawka konstytucyjna zatwierdzona przez Senat trafiła do promulgacji bez podpisu prezydenta. Po 60 dniach od promulgacji firmy mają przejść na model pięciu dni pracy i dwóch wolnych oraz 42 godzin tygodniowo, a po kolejnych 14 miesiącach na 40 godzin, bez obniżki pensji. Ta zmiana jest już w toku, niezależnie od wyniku wyborów
Utrzymanie zwolnienia z podatku dochodowego do 5 tys. reali, jednego z głównych osiągnięć rządu
Kontynuacja programów społecznych i edukacyjnych oraz rozbudowa Pé-de-Meia i szkół całodziennych
Spór o platformy cyfrowe. Lula zapowiedział własną sztuczną inteligencję i regulację big techów. Podczas kampanii jego rząd starł się z amerykańskimi mediami społecznościowymi, a Trump oskarżał go o cenzurę, więc to może zaostrzyć napięcia z USA
Niezależna polityka zagraniczna: Brazylia pozostanie blisko Globalnego Południa i Chin, które są jej największym rynkiem eksportowym
Co zależy od Kongresu
Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego i konstytucyjna reforma bezpieczeństwa publicznego
Regulacja platform cyfrowych, która wymaga ustawy
Zatwierdzanie kandydatów prezydenta do wysokich urzędów, w tym do Sądu Najwyższego
Co raczej się nie wydarzy
Ułaskawienie Jaira Bolsonaro. Flávio wielokrotnie je zapowiadał, a trudno sobie wyobrazić, by Lula z niej skorzystał. Kongres może próbować innych rozwiązań, np. amnestii, ale prezydent może je zawetować (weto można odrzucić bezwzględną większością głosów, więc nie jest to przesądzone)
Uprzywilejowane partnerstwo z USA w sprawie ziem rzadkich. Lula chce przetwarzania w Brazylii i swobody sprzedaży także poza USA
Wejście Brazylii do amerykańskiej koalicji przeciw kartelom. Analitycy cytowani przez AP piszą, że wygrana Luli komplikuje te plany
Radykalne cięcia państwa: likwidacja dziesięciu ministerstw, obniżki podatków na paliwa i energię oraz przegląd reformy podatkowej
Poluzowanie polityki środowiskowej w stylu Flávia, bo Lula potwierdza cel zerowego netto wylesiania do 2030 roku
Jest tu jedno zastrzeżenie. Poprawki konstytucyjne, takie jak zniesienie reelekcji czy obniżenie wieku odpowiedzialności karnej, nie wymagają podpisu prezydenta. Potrzebują 308 głosów w Izbie i 49 w Senacie, a prawica ma w Senacie dokładnie 49 mandatów. Szanse są więc małe, ale nie zerowe.
Czego jeszcze nie wiadomo
Nie wiadomo, czy wniosek Flávia o unieważnienie wyborów zostanie złożony i jak go rozpatrzy sąd. Nie wiadomo też, jak zachowa się Waszyngton, jak zareagują rynki w kolejnych tygodniach i czy PL użyje większości w Senacie do konfliktu z Sądem Najwyższym. Flávio, po 24 latach w polityce, od stycznia 2027 roku nie będzie miał żadnego mandatu, ale pozostaje liderem prawicy.
Co wyniki wyborów oznaczają dla Polaków i polsko-brazylijskich rodzin
Jeśli planujesz podróż do Brazylii, wybory same w sobie raczej nie zmieniają codziennego bezpieczeństwa turystów, ale warto śledzić komunikaty. W 2022 roku po przegranej Jaira Bolsonaro dochodziło do blokad dróg w wielu stanach, a dziś spór toczy się głównie w sądach i mediach. Praktyczne wskazówki znajdziesz w poście o bezpieczeństwie w Brazylii oraz w moim ebooku "Brazylia dla początkujących", który pomaga przygotować się do pierwszej podróży.
Drugi temat to kurs reala: skoro kontrakty na dolara mocno zdrożały, real osłabł, więc przed wymianą pieniędzy warto sprawdzić aktualny kurs. Relacje Polski i Brazylii opisałam w poście o współpracy handlowej i dyplomatycznej.
Podsumowanie
Lula wygrał czwarte wybory prezydenckie po dramatycznym zwrocie: z drugiego miejsca w pierwszej turze na prowadzenie w drugiej, z przewagą ponad 4,4 mln głosów. Kampania pokazała kraj niemal równo podzielony, w którym o wyniku zdecydowały drożyzna, bezpieczeństwo, system 6x1 i spór o suwerenność wobec USA. Flávio Bolsonaro nie uznał wyniku i zapowiada działania prawne, ale szanse na unieważnienie wyborów oceniane są jako małe.
Najbliższe lata zależą od trzech rzeczy: układu sił w nowym, bardziej konserwatywnym Kongresie, relacji z Waszyngtonem (cła, minerały krytyczne, sankcje) oraz wiarygodności polityki fiskalnej. To, czego Brazylia nie dostanie, jest równie ważne jak to, co się wydarzy: nie będzie ułaskawienia Bolsonaro ani specjalnego sojuszu z USA w sprawie ziem rzadkich, a część obietnic Flávia utknie w Kongresie.
Brazylijczycy wybrali kontynuację, ale też bardzo konserwatywny Kongres: to połączenie będzie testem dla polityki negocjacji, a nie dla samych haseł.
Kolejne decyzje nowego rządu będę komentować na Instagramie @brazyliada, a miesięczne podsumowania najważniejszych wydarzeń znajdziesz w newsletterze Brasletter.
FAQ: wybory w Brazylii 2026
Kto wygrał wybory prezydenckie w Brazylii w 2026 roku? Wybory wygrał Luiz Inácio Lula da Silva z Partii Pracujących (PT). W drugiej turze 25 października zdobył 51,79% głosów ważnych, pokonując senatora Flávia Bolsonaro z Partii Liberalnej (PL), który dostał 48,21%.
Jakie były wyniki wyborów w Brazylii w pierwszej i drugiej turze? W pierwszej turze 4 października Flávio Bolsonaro zdobył 47,03%, a Lula 45,16%. W drugiej turze Lula zdobył 64 256 232 głosy (51,79%), a Flávio 59 826 041 (48,21%). Różnica wyniosła 4 430 191 głosów.
Czy Lula po raz czwarty został prezydentem Brazylii i kiedy obejmie urząd? Tak, to jego czwarta kadencja prezydencka (po latach 2003-2010 i 2023-2026), a żaden inny prezydent po 1989 roku nie wygrał czterech wyborów. Zaprzysiężenie zaplanowano na 5 stycznia 2027 roku, a kadencja potrwa do 2030 roku.
Czy Flávio Bolsonaro uznał wynik wyborów? Nie. Po ogłoszeniu wyniku powiedział, że nie może go uznać w takich okolicznościach, i zapowiedział wniosek o unieważnienie wyborów. Powodem jest decyzja sędziego Sądu Najwyższego o przedłużeniu głosowania o dwie godziny.
Czy wybory w Brazylii mogą zostać unieważnione? To mało prawdopodobne. Prawnicy zwracają uwagę, że trzeba udowodnić konkretną szkodę, która miała wpływ na wynik, a przewaga Luli przekroczyła 4,4 mln głosów. Przewodniczący TSE zapewnił o pełnym zaufaniu do procesu.
Jak wygrana Luli wpłynie na relacje Brazylii z USA? Lula zapowiada niezależną politykę zagraniczną i hasło o tym, że Brazylia nie będzie niczyim podwórkiem. Spodziewane są twarde negocjacje w sprawie ceł i minerałów, ale obie strony mają powody do współpracy. Sam wynik wyborów nie wprowadził nowych ceł ani sankcji.
Co z ziemiami rzadkimi i minerałami krytycznymi po wyborach? Lula chce, żeby minerały były przetwarzane w Brazylii, a kraj zachował swobodę sprzedaży także poza USA. Flávio proponował partnerstwo strategiczne z Waszyngtonem. Najbardziej prawdopodobne są negocjacje, a umowa dotycząca kopalni Serra Verde może zostać ponownie przeanalizowana.
Czy po wyborach w Brazylii jest bezpiecznie dla turystów? Do 26 października nie znalazłam doniesień o zamieszkach na dużą skalę, a spór toczy się głównie w sądach i mediach. W 2022 roku po wyborach dochodziło do blokad dróg, więc warto śledzić lokalne komunikaty przed podróżą.