PEC-PLE to rządowy program Brazylii, w którym obywatele krajów partnerskich, w tym Polski, uczą się portugalskiego na brazylijskiej uczelni bez czesnego (kurs trwa do roku), a po zdaniu egzaminu Celpe-Bras przechodzą do bezpłatnych studiów licencjackich w programie PEC-G. Czesne jest darmowe, ale przelotu i kosztów życia nikt nie pokrywa, a rodzina lub inny gwarant musi podpisać oświadczenie o odpowiedzialności finansowej (łącznie co najmniej 300 dolarów miesięcznie). Nabór na edycję 2027 odbył się już wiosną 2026 roku (rejestracja online od 31 marca do 9 maja 2026), a nabór na kolejną edycję nie został jeszcze ogłoszony.
Program ma dwa człony: PEC-PLE (Programa de Estudantes-Convênio de Português Língua Estrangeira) to kurs portugalskiego jako obcego, a PEC-G (Programa de Estudantes-Convênio de Graduação) to same studia licencjackie. Dla Polaków, którzy nie znają portugalskiego, obie części są powiązane: aplikuje się na oba programy naraz.
W tym wpisie opisuję, jak to działa według najnowszego oficjalnego ogłoszenia naboru nr 22 z 25 marca 2026 roku, jakie daty obowiązują w edycji 2027, kto może aplikować, ile naprawdę kosztuje cały pomysł i jakie są pułapki. Zebrałam też to, co trzeba sprawdzić samodzielnie, bo program ma sporo szczegółów, które zmieniają się z roku na rok.
W pigułce:
Co dostajesz: darmowy kurs portugalskiego (do roku) i, po zdaniu Celpe-Bras, bezpłatne studia licencjackie (4 do 6 lat) na brazylijskiej uczelni.
Czego nie dostajesz: przelotu, mieszkania, wyżywienia i transportu. Potrzebny jest gwarant finansowy, który podpisze (notarialnie) oświadczenie na cały okres studiów.
Kto może: obywatel kraju uczestniczącego (Polska jest na liście), mieszkający poza Brazylią, mający 18 lat do 1 stycznia 2027 i ukończoną szkołę średnią ze średnią co najmniej 60%.
Kto nie może: m.in. osoby z brazylijskim obywatelstwem lub z rodzicem Brazylijczykiem.
Edycja 2027: nabór zakończony. Wyniki pierwszej tury od 14 września 2026, kurs rusza w styczniu 2027, a studia PEC-G dla osób z PEC-PLE w styczniu 2028.
Następny nabór: brak ogłoszenia. Sprawdzaj stronę MRE i ambasady Brazylii w Warszawie.
Daty: harmonogram PEC-PLE i PEC-G dla roku 2027
Zacznę od tego, o co najczęściej pytacie. Nazewnictwo bywa mylące, więc wyjaśnię je na początku: „edycja 2027" oznacza kurs lub studia, które zaczynają się w 2027 roku. Nabór na nią odbył się w 2026 roku, a studia PEC-G dla osób przechodzących przez PEC-PLE zaczynają się dopiero w styczniu 2028.
Poniższe daty pochodzą z ogłoszenia nr 22 z 25 marca 2026 roku. Ogłoszenie zastrzega, że harmonogram może się zmienić, więc zawsze sprawdzaj aktualną wersję.
31 marca 2026: publikacja ogłoszenia i start rejestracji online (pre-inscrição).
31 marca do 9 maja 2026: wypełnianie formularza online.
30 kwietnia 2026: publikacja listy uczelni, kierunków i miejsc na stronie MRE.
9 do 29 maja 2026: placówki dyplomatyczne (ambasady i konsulaty) sprawdzają zgłoszenia.
2 czerwca 2026: lista kandydatów wstępnie zakwalifikowanych.
2 do 30 czerwca 2026: wstępnie zakwalifikowani składają dokumenty w placówce.
17 lipca 2026: termin, do którego placówki wysyłają zgłoszenia do Brazylii.
4 do 6 sierpnia 2026: posiedzenie komisji selekcyjnej.
Od 14 września 2026: lista osób wybranych w pierwszej turze i lista rezerwowa.
14 do 28 września 2026: wybrani rejestrują decyzję w systemie SISPEC.
29 września do 9 października 2026: uzupełnianie miejsc po rezygnacjach.
Od 13 października 2026: potwierdzona lista pierwszej tury.
Od 26 października i 16 listopada 2026: druga i trzecia tura, jeśli zostaną miejsca.
Styczeń 2027: zapisy i start kursu portugalskiego (PEC-PLE) oraz studiów PEC-G, w terminach ustalanych przez poszczególne uczelnie.
Styczeń 2028: początek studiów dla osób, które w 2027 roku zdobyły certyfikat Celpe-Bras w ramach PEC-PLE.
Co to oznacza dzisiaj?
Dziś, 20 października 2026 roku, rejestracja na edycję 2027 jest już zamknięta. Pierwsza tura wyników jest opublikowana, a druga ruszy od 26 października. Jeśli nie aplikowałaś lub nie aplikowałeś, trzeba poczekać na następny nabór.
A kiedy będzie kolejny nabór?
Na dzień pisania tego wpisu nie znalazłam ogłoszenia nowej edycji (na rok 2028). Warto wiedzieć, że harmonogram się zmienia: poprzedni nabór (na rok 2026) miał rejestrację osobistą w ambasadach w lipcu 2025 roku, a obecny ruszył już 31 marca 2026 roku. Nie da się więc bezpiecznie założyć, że kolejny będzie w tym samym miesiącu. Najlepiej obserwować stronę brazylijskiego MSZ (Itamaraty) poświęconą PEC-G i stronę Ambasady Brazylii w Warszawie.
Jak działa program PEC-PLE i PEC-G
Program prowadzą wspólnie brazylijskie Ministerstwo Edukacji (MEC) i Ministerstwo Spraw Zagranicznych (MRE). Studenci z krajów partnerskich dostają bezpłatne miejsca na brazylijskich uczelniach, głównie federalnych.
W edycji 2027 dostępnych jest do 1400 miejsc, w dwóch trybach:
Do 700 miejsc w trybie łączonym: kurs PEC-PLE w 2027 roku i studia PEC-G od 2028 roku. To droga dla osób, które nie znają portugalskiego.
Do 700 miejsc tylko na PEC-G: bezpośredni start na studiach w 2027 roku. Dotyczy osób, które mają już certyfikat Celpe-Bras lub znają portugalski ze szkoły.
Dla porównania: w poprzednich naborach wybrano 1397 kandydatów (nabór 2025) i 1947 (nabór 2026).
Jeśli uczyłaś lub uczyłeś się w szkole portugalskiego, możesz aplikować tylko na PEC-G. Jeśli nie, ogłoszenie wymaga aplikacji na oba programy jednocześnie: wybierasz uczelnie na kurs i kierunki na studia.
Dlaczego Brazylia to robi?
PEC-G działa od dziesięcioleci jako element brazylijskiej polityki współpracy edukacyjnej i dyplomatycznej. Brazylijska strona wskazuje na budowanie więzi z krajami partnerskimi przez edukację. Polska została wymieniona w ogłoszeniu wśród uczestniczących krajów europejskich.
Kto może aplikować do PEC-PLE
Wymagania pochodzą z ogłoszenia 22/2026. W kolejnych edycjach mogą się zmienić.
Obywatelstwo i miejsce zamieszkania
Musisz być obywatelem kraju uczestniczącego w programie (Polska jest na liście) i mieszkać poza Brazylią.
Nie możesz mieć brazylijskiego obywatelstwa, prawa do niego ani brazylijskiego rodzica. To ważne dla osób z polsko-brazylijskich rodzin: jeśli ktoś z rodziców jest Brazylijczykiem, nie możesz aplikować.
Nie możesz mieć żadnej brazylijskiej wizy ani zezwolenia na pobyt, poza wizą turystyczną.
Wiek
Masz mieć co najmniej 18 lat do 1 stycznia 2027 roku (w edycji 2027). Ogłoszenie nie określa górnego limitu, ale uczelnie piszą, że program kierowany jest przede wszystkim do osób poniżej 23 lat.
Wykształcenie i oceny
Szkołę średnią musisz ukończyć poza Brazylią. W aplikacji możesz przedstawić zaświadczenie, że ukończysz ją do końca 2026 roku.
Średnia ocen z całej szkoły średniej musi wynosić co najmniej 60%.
Jeśli portugalski nie był w Twojej szkole przedmiotem, masz do wyboru: certyfikat Celpe-Bras (poziom co najmniej średniozaawansowany), odpowiedni certyfikat instytutu Guimarães Rosa albo średnią z języka urzędowego kraju (w Polsce: języka polskiego) co najmniej 60%. Jak przeliczyć polskie oceny na procenty, najlepiej ustalić z ambasadą.
Wsparcie finansowe
Musi być gwarant finansowy (rodzic, opiekun lub inna osoba), który podpisze oświadczenie o odpowiedzialności finansowej (Termo de Responsabilidade Financeira, TRF) na cały okres studiów. Podpis musi być poświadczony notarialnie.
Łączna kwota, którą gwaranci zobowiązują się przekazywać, musi wynosić co najmniej 300 dolarów miesięcznie.
Miesięczny dochód netto każdego gwaranta musi być co najmniej trzykrotnością kwoty, którą deklaruje. Jeśli jeden gwarant wspiera kilku kandydatów, jego dochód musi pokrywać trzykrotność sumy.
Zobowiązania
Podpisujesz zobowiązanie do przestrzegania zasad programu (Termo de Compromisso). Program zakłada, że po studiach wrócisz do kraju.
Nie możesz być osobą, która wcześniej została usunięta z programu lub nie zapisała się na uczelnię bez usprawiedliwienia.
Dokumenty zdrowotne
Do zapisu na uczelnię potrzebne jest zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia fizycznego i psychicznego, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed rejestracją, z informacją o ewentualnych chorobach i niepełnosprawności.
Co jest darmowe, a za co trzeba zapłacić
Darmowe:
czesne za kurs portugalskiego (PEC-PLE),
czesne za studia licencjackie (PEC-G),
sama aplikacja (według komunikatów jest bezpłatna).
Płacisz sama lub sam:
bilet do Brazylii i z powrotem,
mieszkanie, jedzenie, transport i resztę kosztów życia (gwarant musi udokumentować, że jest w stanie je pokryć),
wizę i dokumenty, w tym tłumaczenia i legalizację (apostille),
książki i materiały.
Nie znalazłam w ogłoszeniu zapisu o obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym, ale zapytaj o to uczelnię i ambasadę. Opłaty za egzamin Celpe-Bras dla uczestników programu też nie udało mi się jednoznacznie potwierdzić, więc doprecyzuj to w ambasadzie.
Pozycje w kosztach życia różnią się w zależności od miasta, stylu życia i uczelni, więc nie podaję jednej kwoty. Zamiast niej pamiętaj o minimum 300 dolarów miesięcznie, jakie muszą zadeklarować gwaranci, i sprawdź kosztorys konkretnej uczelni.
Stypendium PROMISAES
PROMISAES to stypendium dla studentów PEC-G. Rozdzielają je same uczelnie w konkursach. Przykładowo w 2026 roku na uczelni UFABC wynosiło ono 622 reale miesięcznie dla studentów PEC-G, którzy ukończyli co najmniej pierwszy semestr i mieli uregulowany status pobytu. Na UFABC wymagane było ukończenie pierwszego semestru studiów, więc stypendium raczej nie obejmuje roku kursu językowego, ale zasady wybranej uczelni sprawdź osobno. Stypendium nie jest gwarantowane, więc nie licz na nie w planie finansowym.
Jak wybrać uczelnię i kierunek
Lista uczelni, kierunków i miejsc jest publikowana corocznie na stronie brazylijskiego MSZ (w edycji 2027 do 30 kwietnia 2026 roku), a każda uczelnia ma własny limit miejsc. Informacje o udziale w PEC-PLE publikują m.in. Uniwersytet Brasílii (UnB) i Federalny Uniwersytet Minas Gerais (UFMG), ale pełną listę musisz sprawdzić w aktualnym ogłoszeniu.
Przy wyborze warto uwzględnić:
Kierunek: niektóre kierunki, np. medycyna, mogą mieć ograniczoną liczbę miejsc dla studentów zagranicznych.
Miasto: różni się koszt życia, klimat i poziom bezpieczeństwa. O wybranych miastach pisałam w osobnych postach.
Bezpieczeństwo: w dużych miastach obowiązują zasady ostrożności, o których pisałam w poście o bezpieczeństwie w Brazylii.
Jak wygląda kurs PEC-PLE i egzamin Celpe-Bras
Kurs PEC-PLE trwa do roku i jest prowadzony na uczelni jako kurs portugalskiego dla cudzoziemców. Według ogłoszenia egzamin Celpe-Bras jest w pierwszym semestrze 2027 roku opcjonalny, a w drugim semestrze obowiązkowy. Ile godzin zajęć tygodniowo wypada, zależy od uczelni.
Celpe-Bras: czym jest ten egzamin
Celpe-Bras (Certificado de Proficiência em Língua Portuguesa para Estrangeiros) to oficjalny brazylijski certyfikat znajomości portugalskiego. Składa się z części pisemnej i ustnej (rozmowa z egzaminatorem). Certyfikat ma cztery poziomy: średniozaawansowany (Intermediário), wyższy średniozaawansowany, zaawansowany i wyższy zaawansowany. Do PEC-G potrzebny jest poziom co najmniej średniozaawansowany.
Egzamin odbywa się dwa razy w roku. Dla przykładu, w edycji 2026/2 egzamin w Brazylii jest przewidziany na 20 do 23 października 2026 roku (wyniki 15 grudnia), a za granicą na 24 do 27 listopada 2026 roku (wyniki 15 stycznia 2027).
Co jeśli nie zdasz
Według ogłoszenia uczelnia może pozwolić na ponowne podejście w 2028 roku i sama ustala maksymalną liczbę prób. Osoby, które nigdy nie zdadzą egzaminu, są usuwane z programu i nie mogą przejść do PEC-G. Nie znalazłam oficjalnych statystyk zdawalności, więc nie podaję procentów.
Krok po kroku: jak wygląda proces aplikacji
Rejestracja online (pre-inscrição). Wypełniasz formularz w systemie MEC (PEC), podajesz dane, wybierasz uczelnie na kurs i kierunki na PEC-G. Dołączasz zeskanowane świadectwo ukończenia szkoły (jeden plik PDF do 10 MB, z tłumaczeniem na portugalski, angielski, francuski lub hiszpański, jeśli jest potrzebne).
Czekasz na wstępną kwalifikację. W edycji 2027 lista pojawiła się 2 czerwca 2026 roku.
Składasz dokumenty w placówce. Wstępnie zakwalifikowani byli wzywani w czerwcu. W Polsce chodzi o Ambasadę Brazylii w Warszawie. Dokładne wymagania i termin sprawdzisz w ogłoszeniu.
Przygotowujesz dokumenty. Według ogłoszenia m.in.:
świadectwo ukończenia szkoły średniej (lub zaświadczenie, że ukończysz ją w terminie) i pełne oceny,
dokumenty tożsamości Twoje i obojga rodziców,
oświadczenie o odpowiedzialności finansowej (TRF) po portugalsku, z notarialnie poświadczonym podpisem,
dowody dochodów gwaranta i jego dokument tożsamości,
zobowiązanie do przestrzegania zasad (TCI).
Czekasz na decyzję komisji. Wyniki pierwszej tury publikowane są od połowy września, potem są kolejne tury.
Rejestrujesz decyzję w systemie SISPEC. Jeśli się nie zarejestrujesz, miejsce przechodzi do innej osoby.
Przed wyjazdem załatwiasz formalności. Do zapisu na uczelnię potrzebujesz m.in. apostille lub legalizacji aktu urodzenia, zaświadczenia lekarskiego, numeru CPF (brazylijski numer podatnika), a także paszportu z odpowiednią wizą lub dokumentu CRNM dla studentów PEC-PLE.
Zacznij zbierać dokumenty jak najwcześniej, bo apostille, tłumaczenia i podpisy notarialne zajmują czas.
Po PEC-PLE: studia PEC-G
Jeśli zdasz Celpe-Bras, przechodzisz do studiów PEC-G na kierunku, który wybrałaś lub wybrałeś w aplikacji, w edycji 2027 od stycznia 2028 roku. Studia licencjackie trwają według ogłoszenia od 4 do 6 lat i odbywają się stacjonarnie, zwykle w ciągu dnia. Czesne nadal jest darmowe, a studiujesz razem z Brazylijczykami.
Czy brazylijski dyplom jest uznawany w Polsce?
To nie jest automatyczne. Według opracowania NAWA o systemie szkolnictwa Brazylii dyplomy brazylijskie (np. bacharel, licenciado) pozwalają na kontynuację nauki na studiach drugiego stopnia, ale rekrutacja wymaga informacji Dyrektora NAWA, a uznanie dyplomu może wymagać nostryfikacji. W zawodach regulowanych (np. lekarz, prawnik) procedury są dodatkowo rygorystyczne. Zanim wybierzesz kierunek, sprawdź w NAWA lub na polskiej stronie o uznawaniu dyplomów, jak wygląda sytuacja Twojego kierunku.
Czy po studiach można zostać w Brazylii?
Program zakłada powrót do kraju pochodzenia. W praktyce część absolwentów szuka pracy w Brazylii, ale to wymaga osobnych formalności imigracyjnych, o których zdecyduje wtedy brazylijskie prawo, nie program. Przepisy dotyczące pracy w trakcie studiów też bywają złożone, więc zapytaj o to uczelnię lub ambasadę.
Zalety i wyzwania
Zalety:
Darmowe czesne: zarówno na kursie, jak i na studiach.
Nauka języka w kraju: rok na miejscu to wygodny sposób na opanowanie portugalskiego.
Brazylijski dyplom: studia razem z Brazylijczykami i kontakty na całe życie.
Doświadczenie życia w innym kraju: przed rozpoczęciem studiów.
Wyzwania:
Koszty życia i gwarant: studia są darmowe, ale utrzymanie nie, a od gwaranta wymagane są stały dochód i notarialnie poświadczone oświadczenie.
Egzamin Celpe-Bras: od niego zależy dalszy udział w programie.
Niepewność co do miejsc i kierunków: zależą od aktualnego ogłoszenia, a nie wszystkie kierunki są dostępne.
Odległość: daleko do rodziny, a lot do Polski jest długi i kosztowny.
Biurokracja: rejestracja, dokumenty i formalności w Brazylii wymagają cierpliwości.
Uznawanie dyplomu w Polsce: wymaga osobnej procedury.
Polska i Brazylia: porównanie
W Polsce studia stacjonarne na uczelniach publicznych w języku polskim są bezpłatne dla obywateli, więc Polak, który chce studiować za darmo, ma taką możliwość także w kraju. PEC-PLE oferuje coś innego: studia w innym kraju, naukę portugalskiego i brazylijski dyplom. Dla osoby, która nie planuje związać życia z Brazylią, główną wartością będzie doświadczenie i język. Dla osoby, która już o tym myśli, to jedna z niewielu dróg do bezpłatnego studiowania w Brazylii.
Podsumowanie: czy PEC-PLE jest dla Ciebie?
PEC-PLE ma sens, jeśli:
chcesz nauczyć się portugalskiego i studiować w Brazylii,
masz gwaranta, który formalnie zobowiąże się do wsparcia finansowego,
jesteś gotowa lub gotów na wiele lat z dala od rodziny,
przeczytasz uważnie aktualne ogłoszenie i zaplanujesz dokumenty z wyprzedzeniem.
Może nie być dla Ciebie, jeśli:
nie masz stabilnego wsparcia finansowego na koszty życia,
masz brazylijskiego rodzica lub inne wykluczenie,
oczekujesz gwarancji miejsca na konkretnym kierunku,
wolisz studiować w Polsce lub w Europie.
Za darmowe studia płaci się nie czesnym, tylko planowaniem, więc im wcześniej zaczniesz, tym lepiej.
Jeśli planujesz wyjazd do Brazylii, w moim ebooku „Brazylia dla początkujących" zebrałam praktyczne wskazówki dotyczące przygotowań, języka i bezpieczeństwa. Na Instagramie @brazyliada pokazuję, jak wygląda codzienne polsko-brazylijskie życie, a w miesięcznym newsletterze Brasletter możesz śledzić nowości.
FAQ: najczęstsze pytania o PEC-PLE
Czym jest program PEC-PLE? To brazylijski program kursów języka portugalskiego jako obcego dla kandydatów z krajów partnerskich, którzy chcą potem studiować w Brazylii. Kurs trwa do roku i jest bezpłatny, a po zdaniu egzaminu Celpe-Bras uczestnicy przechodzą do bezpłatnych studiów licencjackich w programie PEC-G.
Kiedy jest rekrutacja na PEC-PLE 2027? Rejestracja online na edycję 2027 trwała od 31 marca do 9 maja 2026 roku, a dokumenty wstępnie zakwalifikowani składali w czerwcu. Pierwsza tura wyników pojawiła się od 14 września 2026 roku. Kurs rusza w styczniu 2027, a studia PEC-G dla osób z PEC-PLE w styczniu 2028. Kolejny nabór nie został jeszcze ogłoszony.
Czy muszę znać portugalski, żeby aplikować do PEC-PLE? Nie. Program jest przeznaczony dla osób, które nie znają portugalskiego. Zamiast certyfikatu musisz mieć średnią co najmniej 60% z języka urzędowego (w Polsce: polskiego) w szkole średniej.
Czy Polacy mogą aplikować do PEC-PLE? Tak. Polska jest wymieniona w ogłoszeniu 22/2026 wśród krajów europejskich uczestniczących w programie. Nie mogą aplikować osoby z brazylijskim obywatelstwem ani z rodzicem Brazylijczykiem.
Ile kosztuje studiowanie w ramach PEC-PLE i PEC-G? Czesne jest darmowe. Płacisz za przelot, mieszkanie, jedzenie, transport, dokumenty i wizę. Gwaranci finansowi muszą zadeklarować łącznie co najmniej 300 dolarów miesięcznie i wykazać dochód co najmniej trzykrotnie wyższy od deklarowanej kwoty.
Czy dostanę stypendium? Nie jest gwarantowane. Uczelnie przyznają stypendium PROMISAES studentom PEC-G w konkursach, a kwota i zasady zależą od uczelni (na UFABC w 2026 roku było to 622 reale miesięcznie). Na UFABC wymagane było ukończenie pierwszego semestru studiów, więc raczej nie obejmuje roku kursu językowego.
Co się dzieje, jeśli nie zdam Celpe-Bras? Uczelnia może pozwolić na ponowne podejście w 2028 roku i sama ustala maksymalną liczbę prób. Osoby, które nigdy nie zdadzą egzaminu, są usuwane z programu i nie mogą przejść do PEC-G.
Czy brazylijski dyplom jest uznawany w Polsce? Nie automatycznie. Według NAWA dyplomy brazylijskie mogą wymagać informacji Dyrektora NAWA przy rekrutacji na kolejne studia, a uznanie dyplomu może wymagać nostryfikacji. W zawodach regulowanych procedury są bardziej wymagające, więc sprawdź to przed wyborem kierunku.