Fałszywi przyjaciele w języku portugalskim – 5 słów, które zmylą Polaka

Kiedy byłam na ślubie brata Paulo i nie znałam jeszcze za bardzo portugalskiego, chciałam zapytać jego mamę czy jest podekscytowana i powiedziałam: "Você está excitada?" . Ups.

W języku portugalskim, podobnie jak w innych językach romańskich, istnieje cała grupa słów zwanych fałszywymi przyjaciółmi (falsos cognatos) – wyglądają znajomo, brzmią jak nasze, ale znaczą... coś zupełnie innego. Dla Polaków uczących się portugalskiego to pułapki, które potrafią rozbawić, zawstydzić albo po prostu wprowadzić w zakłopotanie.

Oto 5 słów, które wyglądają niewinnie, ale mogą Cię nieźle zaskoczyć – i historie, które kryją się za nimi.

1. Excitado / excitada

Co myśli Polak: podekscytowany/a
Co słyszy Brazylijczyk: seksualnie pobudzony/a

To absolutny klasyk wszystkich kursów portugalskiego. Jeśli chcesz powiedzieć, że cieszysz się na koncert, nie mów "Estou muito excitada para o show", bo zabrzmi to jak: "Jestem strasznie napalona na ten koncert".

Jak powiedzieć poprawnie?
Użyj animada (w dobrym nastroju), empolgada (z entuzjazmem), ansiosa (w oczekiwaniu).

✅ "Estou animada para o show!" – brzmi świetnie i bez podtekstów.

2. Pretender

Co myśli Polak: udawać
Co znaczy naprawdę: zamierzać, mieć zamiar

Brazylijczyk mówi: "Eu pretendo estudar na Polônia", a Ty myślisz: „On to tylko udaje!”. Tymczasem on mówi całkiem serio – planuje studia w Polsce.

Jak powiedzieć „udawać”?
Użyj fingir lub fazer de conta.

✅ "Ele finge que está doente." – On udaje, że jest chory.

3. Pasta

Co myśli Polak: makaron
Co znaczy naprawdę: pasta do zębów, pasta biurowa, teczka na dokumenty

W Brazylii pasta to coś, co nakładasz na szczoteczkę albo dokumenty, a nie spaghetti. Chcesz makaron? Musisz poprosić o macarrão. Tylko wtedy ktoś zrozumie, że jesteś głodna, a nie chcesz organizować papierów.

Jak to zapamiętać?
Pasta do zębów = pasta de dente
Makaron = macarrão

4. Esquisito

Co myśli Polak: smaczny (jak "exquisite")
Co znaczy naprawdę: dziwny, podejrzany

W restauracji mówisz z zachwytem: "Nossa, que esquisito!" – a kelner patrzy na Ciebie jak na krytyka kulinarnego z programu interwencyjnego.
Esquisito to coś dziwnego, nietypowego, a czasem wręcz podejrzanego.

Jak powiedzieć, że coś jest pyszne?
Użyj gostoso, delicioso, maravilhoso.

✅ "Que comida gostosa!" – Ale pyszne jedzenie!

5. Assistir

Co myśli Polak: asystować, pomagać
Co znaczy naprawdę: oglądać (np. film)

To jedno z tych słów, które wyglądają bardzo formalnie i zawodowo – więc kiedy Brazylijczyk mówi "Vou assistir a novela", możesz pomyśleć, że będzie pracował przy produkcji. Tymczasem on po prostu... zamierza usiąść przed telewizorem i obejrzeć telenowelę.

Jak powiedzieć „asystować” po portugalsku?
Użyj ajudar (pomagać) lub auxiliar (wspierać).

✅ "Ele vai me ajudar com o projeto." – On pomoże mi przy projekcie.

Bonus:
W języku portugalskim z Brazylii po assistir często występuje przyimek "a":

✅ "Eu assisti ao filme." – Obejrzałem film.

Dlaczego tak się dzieje?

Fałszywi przyjaciele powstają, gdy słowa mają wspólne łacińskie korzenie, ale z czasem ich znaczenie się rozjeżdża. W polskim często przyjmujemy kalki z angielskiego lub francuskiego, więc kiedy widzimy coś podobnego w portugalskim, zakładamy, że wiemy, co to znaczy.
Błąd.

Jak się chronić przed wpadkami?

• Nie ufaj oczom. Brzmi znajomo? Sprawdź dwa razy.

• Notuj wpadki. Stwórz swoją listę fałszywych przyjaciół – ucz się na błędach (swoich lub cudzych).

• Mów i słuchaj. W kontekście łatwiej zrozumieć prawdziwe znaczenie słów.

• Zadaj pytanie. Jeśli nie jesteś pewien – zapytaj swojego nauczyciela, partnera, znajomego.

A jeśli jednak popełnisz gafę… śmiej się razem z Brazylijczykami. To też część nauki języka.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy Brazylijczycy śmieją się, gdy pomylimy te słowa?
Czasem tak, ale zwykle z sympatią. Dla nich to zabawne, ale rozumieją, że język to trudna sprawa. Jeśli zareagujesz uśmiechem i dystansem, zyskasz szacunek.

Czy w Europie i Brazylii są różnice w znaczeniu tych samych słów?
Tak, niektóre słowa – jak rapariga – mają różne znaczenia w Portugalii i Brazylii. Dlatego warto wiedzieć, jakich słów używać w jakim kraju.

Czy takie błędy robią też Portugalczycy uczący się portugalskiego z Brazylii?
Zdecydowanie tak. Portugalczycy często narzekają, że młodzi kopiują brazylijskie zwroty z TikToka, co ich zdaniem „psuje język”. Ale język to żywy organizm – i każdy wnosi coś swojego.

Czy warto uczyć się portugalskiego z Brazylii, jeśli planuję podróż do Portugalii?
Tak – lepiej znać jakikolwiek portugalski niż żaden. Ale warto znać różnice i nie bać się dostosować.