Samba to brazylijski gatunek muzyczny i taniec o afrykańskich korzeniach, który ukształtował się na przełomie XIX i XX wieku, przede wszystkim w afro-brazylijskich społecznościach Bahii i Rio de Janeiro. Za pierwszy nagrany utwór określony jako samba uważa się Pelo Telefone z 1916 roku. Najważniejsze style to m.in. samba de roda, samba no pé, samba de gafieira, samba-enredo, pagode i samba-reggae. Największym świętem samby jest karnawał, a zwłaszcza parada szkół samby na Sambódromo w Rio de Janeiro.
Samba ma w Brazylii status, jakiego w Polsce nie ma chyba żaden gatunek muzyczny. Jest jednocześnie muzyką ludową i popularną, tańcem, rytuałem, sposobem spędzania weekendu i symbolem narodowym. Samba de roda z Bahii jest na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO, a 2 grudnia Brazylijczycy obchodzą Narodowy Dzień Samby (Dia Nacional do Samba).
W Polsce samba kojarzy się głównie z piórami, cekinami i platformami karnawału w Rio. To prawda, ale tylko jej część. W tym poście opowiem Ci, skąd wzięła się samba, dlaczego przez lata była prześladowana, jakie są jej najważniejsze style i instrumenty, jak działają szkoły samby i karnawał, a także gdzie posłuchać samby, jeśli wybierasz się do Brazylii.
Samba w pigułce:
Co to jest: gatunek muzyczny i taniec, jeden z symboli Brazylii.
Korzenie: afrykańskie tradycje muzyczne i taneczne, zwłaszcza ludów bantu, połączone z wpływami europejskimi.
Gdzie się ukształtowała: w Bahii (samba de roda z regionu Recôncavo) i w Rio de Janeiro (samba carioca).
Pierwszy nagrany utwór: Pelo Telefone, zarejestrowany w 1916 roku, nagrany w 1917 roku.
Dziedzictwo: samba de roda wpisana przez UNESCO na listę niematerialnego dziedzictwa (2005), samba carioca uznana za dziedzictwo Brazylii (2007).
Święto: Narodowy Dzień Samby, 2 grudnia.
Najbliższy karnawał: w 2027 roku przypada na 6–9 lutego.
Korzenie samby: od Afryki do Bahii
Afrykańskie rytmy w kolonialnej Brazylii
Historia samby zaczyna się od handlu niewolnikami. Przez ponad trzy stulecia do Brazylii przywieziono około 4–5 milionów zniewolonych Afrykanek i Afrykanów, więcej niż do jakiegokolwiek innego kraju obu Ameryk. Przywieźli ze sobą swoje języki, religie, instrumenty i tańce, zwłaszcza z terenów dzisiejszej Angoli, Konga i Zatoki Gwinejskiej.
W czasach kolonialnych i w XIX wieku portugalscy kronikarze opisywali różne tańce w kręgu zwane ogólnie batuque. Wspólnym elementem wielu z nich była umbigada: ruch, w którym tancerz lub tancerka „zaprasza" kolejną osobę do środka kręgu, lekko dotykając jej brzuchem na wysokości pępka (umbigo).
Skąd słowo „samba"?
Pochodzenie słowa nie jest pewne. Najczęściej wskazuje się na języki bantu, na przykład na słowo semba, które w kimbundu (języku z terenów Angoli) oznacza właśnie umbigadę. Słowo „samba" pojawia się w brazylijskich źródłach już w pierwszej połowie XIX wieku, ale językoznawcy nie mają co do jego etymologii jednej, pewnej odpowiedzi.
Samba de roda z Recôncavo
Najstarszą znaną formą samby jest samba de roda („samba w kręgu") z regionu Recôncavo, wokół Zatoki Wszystkich Świętych w Bahii. Uczestnicy stoją w kręgu, klaszczą i śpiewają, a do środka wchodzą kolejno solistki i soliści. Towarzyszą im m.in. pandeiro, atabaque, gitara viola machete i czasem talerz, po którym pociera się nożem (prato e faca).
W 2005 roku UNESCO proklamowało samba de roda arcydziełem ustnego i niematerialnego dziedzictwa ludzkości. To jedna z form, które można dziś zobaczyć w Bahii podczas świąt i spotkań lokalnych społeczności. O Salvadorze, stolicy Bahii, pisałam w osobnym przewodniku.
Pequena África: jak samba dotarła do Rio
W 1888 roku Brazylia jako ostatni kraj obu Ameryk zniosła niewolnictwo. W kolejnych latach wiele osób z Bahii, w tym wyzwoleni niewolnicy i ich potomkowie, przeniosło się do ówczesnej stolicy, Rio de Janeiro. Osiedlali się w okolicach portu i placu Praça Onze, w dzielnicach Saúde, Gamboa i Cidade Nova. Ten obszar nazwano później Pequena África, czyli „Małą Afryką".
Dom Tia Ciata
Sercem tej społeczności były domy tzw. tias baianas, bahijskich „ciotek": kobiet, które prowadziły domy otwarte dla sąsiadów, organizowały uroczystości religijne candomblé, gotowały i sprzedawały bahijskie jedzenie. Najsłynniejszą z nich była Tia Ciata (Hilária Batista de Almeida), której dom przy Praça Onze stał się miejscem spotkań muzyków. W salonie grano bardziej „akceptowalne" gatunki, a na podwórku odbywały się kręgi samby i batucady.
To właśnie tam, według przekazów, powstał utwór Pelo Telefone. Donga (Ernesto dos Santos) zarejestrował go w Bibliotece Narodowej 27 listopada 1916 roku jako sambę, a nagranie ukazało się na początku 1917 roku i stało się przebojem karnawału. Autorstwo do dziś budzi spory: piosenka powstała najpewniej zbiorowo, a później jako współautora podpisano też dziennikarza Mauro de Almeidę. Znane były też wcześniejsze nagrania z „samba" w tytule, ale to Pelo Telefone przeszło do historii jako pierwsza nagrana samba.
Prześladowania i pandeiro Joãa da Baiany
Na początku XX wieku brazylijskie elity patrzyły na afro-brazylijską kulturę z nieufnością i pogardą. Kodeks karny z 1890 roku wprost penalizował capoeirę, a spotkania z muzyką i tańcem policja często rozpędzała, powołując się m.in. na przepisy o „włóczęgostwie" (vadiagem). Represje dotykały też religii afro-brazylijskich. O capoeirze pisałam w osobnym poście.
Najczęściej przywoływana historia z tamtych lat dotyczy muzyka Joãa da Baiany. Policja miała mu skonfiskować pandeiro, a wpływowy senator Pinheiro Machado, który lubił jego grę, podarował mu nowy instrument z dedykacją. Ta anegdota dobrze pokazuje, jak niejednoznaczna była sytuacja samby: prześladowana na ulicy, a jednocześnie coraz bardziej ceniona w niektórych salonach.
Estácio i narodziny szkół samby
Nowy rytm z Estácio
Pod koniec lat 20. XX wieku w dzielnicy Estácio grupa muzyków, m.in. Ismael Silva, Bide i Marçal, zmieniła sposób grania samby. Wcześniejsze samby były bliższe maxixe, popularnemu tańcowi miejskiemu. Nowy styl z Estácio był bardziej synkopowany, z mocniejszą rolą bębnów, takich jak surdo, i świetnie nadawał się do śpiewania i tańczenia w marszu, podczas przemarszów karnawałowych. To właśnie ten rytm stał się podstawą samby, jaką znamy dziś.
Deixa Falar: pierwsza szkoła samby
12 sierpnia 1928 roku w Estácio powstała Deixa Falar, uważana za pierwszą szkołę samby (escola de samba). Według przekazu nazwę wymyślił Ismael Silva: w pobliżu działała szkoła kształcąca nauczycieli (Escola Normal), a on chciał, żeby jego grupa była „nauczycielami samby". Część badaczy zwraca uwagę, że określenia używano już wcześniej, ale to Deixa Falar wyznaczyła model przyszłych szkół.
W tym samym okresie powstały szkoły, które istnieją do dziś, m.in. Mangueira (1928) i Portela, wywodząca się z grup z dzielnicy Oswaldo Cruz. Pierwszy konkurs szkół samby zorganizowała w 1932 roku gazeta Mundo Sportivo, a w połowie lat 30. parady stały się oficjalną częścią karnawału w Rio, z dofinansowaniem od władz miasta.
Samba jako symbol narodowy
W latach 30. i 40., za rządów Getúlia Vargasa, samba przeszła drogę od muzyki podejrzanej do symbolu narodowego. Państwo, które budowało wspólną brazylijską tożsamość, promowało sambę przez radio, zwłaszcza Rádio Nacional, i jednocześnie kontrolowało jej treści przez cenzurę. Władze zachęcały do sambas pochwalających pracę i kraj, a zniechęcały do piosenek o malandros, cwaniakach unikających pracy. Symbolem epoki jest Aquarela do Brasil Ary'ego Barroso z 1939 roku, zapoczątkowująca nurt tzw. samba-exaltação.
Warto jednak pamiętać, że uznanie samby za „narodową" nie oznaczało końca dyskryminacji jej twórców. Wielu czarnych muzyków, którzy stworzyli ten gatunek, żyło w biedzie, a prawa autorskie i zyski często trafiały do innych.
Style samby: więcej niż jeden taniec
Samba to cała rodzina gatunków i stylów tanecznych. Oto najważniejsze:
Samba de roda. Najstarsza forma, z Recôncavo w Bahii. Tańczona w kręgu, z klaskaniem, śpiewem i solistami wchodzącymi do środka. Ruchy są drobne, szybkie, oparte na pracy stóp i bioder.
Samba no pé. Dosłownie „samba w stopach", indywidualny taniec, który widzisz na karnawale i w szkołach samby. Opiera się na bardzo szybkiej pracy stóp i ruchach bioder w rytmie 2/4. To także styl, w którym występują passistas, tancerki i tancerze solowi szkół samby.
Samba de gafieira. Taniec w parach, rozwijany w salach tanecznych Rio zwanych gafieiras, łączący sambę z elementami maxixe, tanga i tańców towarzyskich. Jest elegancki i pełen figur, obrotów i improwizacji prowadzonych przez partnera. Najsłynniejsza gafieira w Rio, Estudantina, działa od 1928 roku.
Samba-enredo. Gatunek tworzony specjalnie na paradę karnawałową. Każda szkoła samby co roku wybiera temat (enredo), a kompozytorzy walczą w wewnętrznym konkursie o to, czyja samba zostanie hymnem szkoły na dany rok. Tekst opowiada historię tematu: postaci, wydarzenia, legendy albo problemu społecznego.
Partido-alto. Samba oparta na improwizacji: refren śpiewają wszyscy, a zwrotki wymyślają na bieżąco kolejni śpiewacy, często w formie słownego pojedynku.
Samba-canção. Wolniejsza, bardziej melancholijna i romantyczna samba, popularna w latach 40. i 50., z której wyrosła później m.in. bossa nova.
Pagode. Styl, który ukształtował się w latach 70. i 80. na spotkaniach przy grupie Cacique de Ramos w Rio. Wprowadził nowe instrumenty, takie jak tantã, repique de mão i banjo z gryfem cavaquinho. Z tego środowiska wyszła grupa Fundo de Quintal i artyści tacy jak Zeca Pagodinho. W latach 90. rozwinął się bardziej komercyjny, romantyczny pagode, który dziś jest jednym z najpopularniejszych gatunków w Brazylii.
Samba-reggae. Styl z Salvadoru, rozwinięty w latach 80. przez bloki afro, zwłaszcza Olodum, z mistrzem perkusji Neguinho do Samba jako jednym z twórców. Łączy rytmy samby z reggae, a grają go wielkie zespoły bębniarzy. Samba-reggae to także muzyka ruchu czarnej świadomości w Bahii.
Samba-rock. Taniec w parach i styl muzyczny łączący sambę z rockiem, soulem i funkiem, popularny od lat 60. i 70., zwłaszcza w São Paulo. Ikoną gatunku jest Jorge Ben Jor.
Instrumenty samby
Sekcja perkusyjna szkoły samby to bateria, orkiestra, w której mogą grać nawet setki osób. Najważniejsze instrumenty to:
surdo: duży bęben basowy, serce samby. W baterii gra się na trzech rodzajach surdo, które wzajemnie się uzupełniają,
caixa: werbel, nadający rytmowi „szkielet",
repique (repinique): wysoki bęben, na którym mistrz baterii i solista dają sygnały do zmian,
tamborim: mały ręczny bębenek, na którym gra się pałeczką, tworząc szybkie, ostre wzory,
chocalho: grzechotka z metalowymi talerzykami,
agogô: podwójny metalowy dzwonek pochodzenia zachodnioafrykańskiego,
cuíca: bęben z patyczkiem przymocowanym od środka do membrany, pocieranym wilgotną szmatką. Wydaje charakterystyczny, „śmiejący się" lub „płaczący" dźwięk,
pandeiro: brazylijski tamburyn, jeden z najbardziej wszechstronnych instrumentów samby,
cavaquinho: mały czterostrunowy instrument pochodzenia portugalskiego, podobny do ukulele, podstawa harmonii w sambie i pagode.
Na czele baterii stoi mestre de bateria, mistrz perkusji, który dyryguje gwizdkiem i gestami. To jedna z najbardziej szanowanych osób w szkole samby. W 2026 roku szkoła Viradouro wygrała karnawał w Rio właśnie z tematem poświęconym swojemu mistrzowi perkusji, Mestre Ciça.
Karnawał w Rio: największa scena samby
Sambódromo i Grupo Especial
Najważniejsze parady szkół samby w Rio odbywają się na Sambódromo (oficjalnie Passarela Professor Darcy Ribeiro), zaprojektowanym przez Oscara Niemeyera i otwartym w 1984 roku. Aleja parady ma ok. 700 metrów, a po obu stronach stoją trybuny i loże.
Szkoły samby są podzielone na ligi, podobnie jak w piłce nożnej. Najwyższa to Grupo Especial. W 2026 roku 12 szkół tej ligi paradowało przez trzy noce, 15–17 lutego, po cztery szkoły na noc. Każda miała od 70 do 80 minut na przejście przez aleję. Za nimi, w niższej lidze Série Ouro, walczą szkoły, które chcą awansować. Najsłabsza szkoła Grupo Especial spada, a zwyciężczyni Série Ouro awansuje.
Jedna szkoła to zwykle kilka tysięcy uczestników, którzy idą w tzw. alas, skrzydłach przebranych za różne elementy opowieści, oraz kilka carros alegóricos, ogromnych ruchomych platform.
Za co przyznaje się punkty?
Jury ocenia szkoły w dziewięciu kategoriach (quesitos):
bateria: sekcja perkusyjna,
samba-enredo: utwór,
harmonia: czy wszyscy uczestnicy śpiewają i czy śpiew współgra z muzyką,
evolução: płynność przemarszu i taniec,
enredo: temat i sposób jego opowiedzenia,
alegorias e adereços: platformy i rekwizyty,
fantasias: kostiumy,
comissão de frente: „komisja przednia", grupa otwierająca paradę, często z efektowną choreografią,
mestre-sala e porta-bandeira: para, która prowadzi sztandar szkoły, wykonując wdzięczny taniec. Porta-bandeira niesie flagę, a mestre-sala ją „ochrania".
W każdej szkole obowiązkowa jest też ala das baianas, skrzydło kobiet w szerokich, wirujących strojach inspirowanych bahijskimi strojami. To hołd dla tias baianas, od których zaczęła się samba w Rio.
Karnawał 2026: Viradouro, Portela i polityka na Sapucaí
Karnawał 2026 w Rio wygrała Unidos do Viradouro z Niterói z tematem Pra Cima, Ciça!. To jej czwarty tytuł. Najbardziej utytułowaną szkołą w historii pozostaje Portela (22 tytuły), przed Mangueirą (20) i Beija-Flor (15).
Karnawał 2026 był też przykładem, jak mocno samba łączy się z polityką. Debiutująca w Grupo Especial szkoła Acadêmicos de Niterói przygotowała paradę poświęconą prezydentowi Luli. Krytycy uznali ją za przedwczesną kampanię wyborczą, zwolennicy za wypowiedź artystyczną. Szkoła zajęła ostatnie miejsce i spadła do niższej ligi, a w sierpniu 2026 roku Najwyższy Sąd Wyborczy przyjął do rozpatrzenia skargę partii Novo, która zarzuca nadużycie środków publicznych i mediów. O wyborach 2026 pisałam w osobnym poście.
Pieniądze, sponsorzy i bicheiros
Parady to wielkie przedsięwzięcia finansowane z biletów, praw do transmisji telewizyjnych, dotacji publicznych i sponsorów. Od dziesięcioleci z karnawałem związani są też bicheiros, szefowie nielegalnej loterii jogo do bicho. Część z nich przez lata była patronami szkół, a liga szkół Grupo Especial (LIESA), założona w 1984 roku, powstała z ich udziałem. To jedna z najbardziej krytykowanych stron karnawału, regularnie wracająca w śledztwach i mediach.
Karnawał poza Rio
Karnawał w Rio to tylko jedna z twarzy brazylijskiego karnawału:
São Paulo: własne parady szkół samby na Sambódromo do Anhembi, z takimi szkołami jak Vai-Vai czy Mocidade Alegre, a także coraz większy karnawał uliczny,
Salvador: karnawał uliczny z trios elétricos, czyli ciężarówkami z zespołami na dachu (wymyślonymi w 1950 roku przez duet Dodô i Osmar), oraz z blokami afro, takimi jak Ilê Aiyê i Olodum. Tu króluje axé i samba-reggae,
Recife i Olinda: karnawał z frevo i maracatu, a nie sambą. O Olindzie pisałam w osobnym poście,
bloki uliczne (blocos): w samym Rio setki bezpłatnych bloków paradują po ulicach w dniach przed karnawałem i w jego trakcie. To najłatwiejszy sposób, żeby poczuć karnawał bez biletu na Sambódromo.
Na wyjazd na karnawał warto przygotować się z dużym wyprzedzeniem, bo ceny noclegów w tym czasie rosną kilkukrotnie. Jeśli planujesz pierwszą podróż do Brazylii, wiele praktycznych wskazówek znajdziesz w moim ebooku „Brazylia dla początkujących", a o tym, gdzie spać w Rio, pisałam w przewodniku po dzielnicach.
Szkoły samby na co dzień
Szkoła samby to nie szkoła tańca w polskim rozumieniu, tylko stowarzyszenie osadzone w konkretnej dzielnicy, często na przedmieściach albo w społecznościach nazywanych favelami. Ma swoją siedzibę (quadra), barwy, historię i wiernych kibiców, jak klub piłkarski.
Przez cały rok w quadras odbywają się próby, koncerty i imprezy, a w miesiącach przed karnawałem ensaios, czyli próby otwarte dla publiczności, także turystów. Wiele szkół prowadzi projekty społeczne i warsztaty dla dzieci, np. naukę gry na bębnach. Portela słynie też z comiesięcznej feijoady z koncertem samby. O samej feijoadzie pisałam w poście z przepisem.
Kostiumy i platformy powstają przez wiele miesięcy w warsztatach (barracões), większość w kompleksie Cidade do Samba w dzielnicy portowej Rio. Pracują przy nich setki rzemieślników, krawcowych, rzeźbiarzy i spawaczy.
Samba na co dzień: roda de samba
Poza karnawałem sambę najlepiej poznać na roda de samba, nieformalnym spotkaniu, podczas którego muzycy siedzą przy stole, grają i śpiewają, a publiczność śpiewa razem z nimi, tańczy i pije piwo. Rodas odbywają się w barach, na placach i w quadras szkół samby, często w weekendowe popołudnia.
W Rio popularne są m.in. rodas w dzielnicy portowej przy Pedra do Sal, uważanej za jedno z miejsc narodzin samby, oraz w barach dzielnicy Lapa. Niektóre z nich są bezpłatne. O innych darmowych atrakcjach w Rio pisałam w osobnym poście.
W historii samby zapisali się m.in. Pixinguinha, Noel Rosa, Cartola, Clara Nunes, Paulinho da Viola, Martinho da Vila, Beth Carvalho, Alcione i Zeca Pagodinho. Jeśli chcesz zacząć słuchać samby, to dobre nazwiska na pierwszą playlistę.
Samba na świecie
Carmen Miranda, urodzona w Portugalii brazylijska piosenkarka, w latach 40. zrobiła karierę w Hollywood i stała się symbolem Brazylii za granicą, choć jej wizerunek z owocami na głowie był mocno uproszczony i egzotyzujący.
Pod koniec lat 50. z samby wyrosła bossa nova, z Joãem Gilberto, Antonio Carlosem Jobimem i Viniciusem de Moraesem. Garota de Ipanema („The Girl from Ipanema") stała się jedną z najczęściej nagrywanych piosenek na świecie.
Dziś samba ma swoje sceny w wielu krajach. W Tokio od 1981 roku odbywa się Asakusa Samba Carnival, jedna z największych parad samby poza Brazylią, związana m.in. z brazylijską społecznością w Japonii. O brazylijskiej diasporze pisałam w poście o Brazylijczykach na świecie. Samba ma też swoich fanów w Polsce: działają grupy perkusyjne grające brazylijskie rytmy i szkoły tańca uczące samby.
Warto przy tym wiedzieć, że samba w tańcu towarzyskim, którą można zobaczyć w programach telewizyjnych i na turniejach, to osobna, skodyfikowana wersja, dość odległa od samby no pé czy gafieiry, którą tańczy się w Brazylii.
Dlaczego samba jest tak ważna dla Brazylii?
Samba to jeden z najlepszych przykładów tego, jak kultura afro-brazylijska, przez lata dyskryminowana, stała się sercem kultury całego kraju. To także przestrzeń, w której Brazylijczycy rozmawiają o sobie: samby-enredo opowiadają o historii niewolnictwa, bohaterach i bohaterkach z marginesu historii, religiach afro-brazylijskich, ekologii i polityce.
Samba nie jest jednak wolna od sprzeczności. Szkoły samby żyją z pieniędzy publicznych i prywatnych, a część z nich z pieniędzy nielegalnych. Parada na Sambódromo jest spektaklem z drogimi biletami, a jednocześnie święto tworzą ludzie z najbiedniejszych dzielnic. Właśnie to napięcie między tradycją a biznesem, między społecznością a show, sprawia, że samba jest tak ciekawym kluczem do zrozumienia Brazylii.
Podsumowanie
Samba narodziła się z afrykańskich tradycji przywiezionych przez zniewolonych ludzi, ukształtowała się w kręgach samba de roda w Bahii i na podwórkach Małej Afryki w Rio, przetrwała prześladowania i stała się symbolem narodowym. Dziś to cała rodzina stylów, od kameralnej rody przy stole po parady tysięcy ludzi na Sambódromo, i nadal jeden z najważniejszych języków, którymi Brazylia mówi o sobie.
Na karnawał jedzie się raz w życiu. Na rodę de samba można chodzić co weekend.
Jeśli tańczysz sambę albo po prostu kochasz brazylijską muzykę, zajrzyj na mój Instagram @brazyliada, a raz w miesiącu w newsletterze Brasletter podsyłam m.in. kulturalne nowości z Brazylii.
FAQ: najczęściej zadawane pytania o sambę
Skąd pochodzi samba? Samba ma korzenie w afrykańskich tradycjach muzycznych i tanecznych, zwłaszcza ludów bantu, przywiezionych do Brazylii przez zniewolonych ludzi. Ukształtowała się w Bahii (samba de roda) i w afro-brazylijskich społecznościach Rio de Janeiro na przełomie XIX i XX wieku.
Jaki był pierwszy utwór samby? Za pierwszą nagraną sambę uważa się Pelo Telefone, zarejestrowaną przez Dongę w Bibliotece Narodowej 27 listopada 1916 roku i nagraną w 1917 roku. Utwór powstał najpewniej zbiorowo w domu Tii Ciaty w Rio.
Czy samba była zakazana? Samba nie była zakazana jednym konkretnym przepisem, ale na początku XX wieku policja często rozpędzała spotkania z muzyką i tańcem afro-brazylijskim, powołując się m.in. na przepisy o włóczęgostwie. Capoeira była wprost zakazana w kodeksie karnym z 1890 roku. W latach 30. samba stała się symbolem narodowym.
Jakie są rodzaje samby? Najważniejsze style to samba de roda, samba no pé, samba de gafieira, samba-enredo, partido-alto, samba-canção, pagode, samba-reggae i samba-rock. Różnią się rytmem, instrumentami, sposobem tańczenia i kontekstem.
Kiedy jest karnawał w Rio w 2027 roku? Karnawał w 2027 roku przypada na 6–9 lutego (środa popielcowa to 10 lutego). Parady Grupo Especial na Sambódromo odbywają się zwykle w noce karnawałowej niedzieli, poniedziałku i wtorku.
Kto wygrał karnawał w Rio w 2026 roku? Karnawał 2026 wygrała szkoła Unidos do Viradouro z tematem Pra Cima, Ciça!, poświęconym jej mistrzowi perkusji. To czwarty tytuł tej szkoły. Najwięcej tytułów w historii ma Portela (22).
Co to jest szkoła samby? To stowarzyszenie związane z konkretną dzielnicą, które przez cały rok przygotowuje paradę karnawałową, organizuje próby, imprezy i projekty społeczne. Pierwszą szkołą samby była Deixa Falar, założona w 1928 roku w dzielnicy Estácio w Rio.
Czy samba towarzyska to ta sama samba, co w Brazylii? Nie do końca. Samba w tańcu towarzyskim to skodyfikowana, turniejowa wersja, która różni się od brazylijskiej samby no pé i samby de gafieira. Łączy je rytm i część ruchów, ale technika i styl są inne.